Ervaringsgericht begeleiden doe je zo

Auteur: Els Pet (oud-docent van de ACC)

De lesdag met het thema ‘Opstellingen’ start ik op met de oefening “Ga maar staan. Stel dit is een klaslokaal; waar zat je toen je 13 jaar was? Ervaar hoe dat voor je is, als je op die plek staat.” Erna “dit is een klaslokaal, waar ga je staan als je nu buiten je comfortzone stapt?”. Zo kunnen de studenten energetisch ervaren hoe zo’n opstelling uitwerkt.

Mensen energetisch begeleiden doe ik langer dan dat ik coachtrainingen geef. Toen ik 20 jaar geleden bij de ACC begon, was ik nog voorzichtig in het toepassen van energetische oefeningen. Ik vond het wel leuk om elke lesdag met een toegepaste startoefening te beginnen.

Zo liet ik de studenten op de lesdag ‘Coachmodellen’ door het Enneagram als coachmodel lopen; zo konden ze de verschillende fasen ervaren. Op de lesdag ‘Rouw en verlies’ zetten de studenten een stap naar voren als ze te maken hebben met een aantal verlieservaringen. Ze ervaren het verlies èn de mogelijkheid er weer uit te stappen. En ze zien ook anderen naar voren stappen: je bent niet de enige die verschillende soorten verlies heeft meegemaakt.

Luisteren naar het onbewuste

Ik zeg wel eens dat ik van elke coachmethodiek een ervaringsgerichte variant zou kunnen maken. Dan volgt vaak de vraag: wanneer en hoe zet je nu zo’n oefening in? Het uitgebreide antwoord op die vraag heb ik gebundeld in een boek, Luisteren naar het onbewuste, 100+ energetische werkvormen voor ervaringsgericht begeleiden. Dat is in februari 2026 verschenen. In het praktijkboek zijn energetische werkvormen ingedeeld in de Coachcirkel.

Voor de Coachcirkel heb ik een van de modellen uit de coachopleiding ACC benut, namelijk het Enneagram als coachmodel. Zie deze tekening.

Ik heb het boek geschreven voor professionals onder wie coaches. Ik heb gemerkt dat door cliënten letterlijk in beweging te brengen het eindeloze gepieker stopt en er nieuwe inzichten ontstaan.

In elke fase van het coachproces kan de energie van de cliënt stagneren. Die van de coach trouwens ook. Het boek biedt per stap van de Coachcirkel energetische werkvormen om te luisteren naar het onbewuste, de innerlijke energie bewust te maken en te activeren. Kortom:

• Uit het hoofd, in het lichaam.
• Minder praten, vooral ervaren.
• Bewust worden door bewegen.

Enkele voorbeelden

Ik geef enkele stappen uit de Coachcirkel als voorbeeld.
Het begint al met bewust worden van je eigen ademhaling en houding. Je kunt de cliënt vragen waar die eventuele spanning ervaart in het lichaam, hoe hoog/laag de ademhaling is.

Ik maak een sprongetje naar Stap 2 Kernprobleem. Je laat vijf vraagstukken of problemen met een kernwoord op papiertjes schrijven. Erna stapt de cliënt met de ogen dicht op elk papier en ervaart hoe het is om op het vraagstuk te staan. Zo kiest de cliënt energetisch het kernprobleem. Vaak denkt de cliënt van tevoren met een bepaald probleem aan de gang te gaan; na deze oefening vindt hij het dan toch kloppend dat een ander vraagstuk voorrang vraagt.

De drempel tussen Stap 4 en Stap 5 vind ik ook zo mooi fysiek uitwerken. Na mijn vraag wat de cliënt tegenhoudt, nodig je de cliënt uit om over zijn eigen drempel te stappen. Doet hij het of niet? Hoeveel aarzelingen soms overwonnen worden om daadwerkelijk een stap te zetten over een stukje gekleurde tape op de vloer!

Bij de Stap 6 Bewuste confrontatie zijn diverse werkvormen mogelijk, zoals de cirkels van invloed en betrokkenheid, de opstelling van hulpbronnen en belemmeringen, de dramadriehoek. Al deze werkvormen kun je ervaringsgericht begeleiden, zie mijn boek.

Op Stap 9 Bezieling heeft de cliënt bijna het gehele coachproces doorlopen. Het is zo mooi als iemand vertelt dat met de werkvorm ‘Hart’ een verbinding ontstaat met de diepere lagen van het bewustzijn; dat hierbij de innerlijke bron gaat stromen met de energie van bezielende zingeving.

Energetische variant Logische Niveaus

Laat ik nog een van de methodieken op een energetische manier uitwerken. Het illustreert meteen wat voor soort werkvormen in het boek voorkomen.

Als afsluiting van een coachtraject bied ik wel eens de werkvorm Logische Niveaus van Dilts en Bateson aan. De meeste coaches (in opleiding) kennen deze 6 afzonderlijke niveaus en anders zoek je ze op. Samen vormen de niveaus de volledige ervaring van een situatie. In deze energetische werkvorm vraag je de cliënt een persoonlijke successituatie te herinneren. Je laat de cliënt met de ogen dicht achteruit stappen op de 6 niveaus van Omgeving naar Missie; je vraagt dan om een Symbool uit het onbewuste; met het symbool in handen laat je de cliënt vooruitlopen van Missie naar Omgeving.

Je stelt per niveau relevante vragen waarop de cliënt in stilte antwoordt. Per niveau spreekt de cliënt alleen een kernwoord hardop uit. Deze woorden schrijf je op en geef je na afloop – als cadeau – aan de cliënt.

Het is een krachtige oefening waarbij je erop kunt vertrouwen dat het proces intern in de cliënt plaatsvindt. De cliënt komt altijd nog stralender uit deze werkvorm door het symbool dat als het ware uit de diepte van het onbewuste naar boven is gekomen. Daarom heb ik deze werkvorm opgenomen in het boek.

Ervaar het zelf ook

Ik vind het geweldig om mijn ervaringen als (energetisch) coach, trainer van coachopleidingen met je te delen. Je leest in Luisteren naar het onbewuste dat alle aspecten van vragen waarmee de cliënt bij je komt, in het lichaam ervaren kunnen worden. De structuur van de Coachcirkel helpt om niet verzeild te raken in eigen voorkeuren, afkeer, en heel de mens centraal te stellen. Verder herinner ik met korte oefeningen de coach aan zelfzorg, zodat je als coach niet vergeet zelf te doen wat je anderen wilt leren. Hoe mensen in beweging komen, inspireerde me om op te schrijven hoe je dat kunt activeren, in de hoop dat anderen daar iets aan hebben. Probeer het uit!

Over Els Pet

Els Pet was 20 jaar docent van de opleiding Coaching en Counselling Jaar 1 voor de ACC. Ze is coach, trainer en schrijver. Kijk op www.commcoach.nl voor meer informatie over Els Pet, workshops en bestellen van het boek Luisteren naar het onbewuste, 100+ energetische werkvormen voor ervaringsgericht begeleiden.