30 jaar Academie voor Coaching en Counselling

Auteur: Marian Kok en Paulien Kok

De ontwikkeling van coaching/counselling en de ACC

Dit jaar bestaat de Academie voor Coaching en Counselling (ACC) 30 jaar. Een bijzondere leeftijd en een mooi moment om stil te staan bij waar we vandaan komen, wat ons drijft en hoe de ACC zich samen met het vak van coach en counsellor in de afgelopen drie decennia heeft ontwikkeld.

30 jaar coaching en counselling: van luisteren naar betekenisvolle ontwikkeling

Toen de ACC in 1996 werd opgericht, stapte zij een vakgebied binnen dat volop in beweging was. Coaching en counselling stonden nog niet stevig op eigen benen. Wat we nu zien als een professionele discipline, was toen een jonge praktijk, gevoed door inzichten uit de psychologie en voorzichtig opkomend in organisaties.

Vanaf dat allereerste begin heeft bij de ACC steeds één uitgangspunt centraal gestaan: bewustwording. Wij geloven in een wereld waarin mensen vanuit een bewuste en positieve levenshouding hun talenten inzetten om het beste uit zichzelf én uit anderen te halen.

In de afgelopen 30 jaar is dit uitgangspunt steeds belangrijker geworden. De samenleving is sneller, complexer en vaak ook veeleisender geworden. Mensen hebben meer keuzes te maken dan ooit tevoren. Velen zoeken daarbij naar richting, zingeving en balans. Juist in zo’n wereld groeit het belang van coaches en counsellors: professionals die ruimte creëren voor reflectie, inzicht en ontwikkeling.

Bewustwording vormt de basis van persoonlijke groei. Wanneer iemand zich bewust wordt van wat daadwerkelijk belangrijk is, ontstaat er ruimte om keuzes te maken die beter aansluiten bij wie iemand werkelijk is.

• Wat is jouw persoonlijke missie?
• Welke talenten heb jij in huis?
• Wat geeft jouw leven betekenis?
• Wat weerhoudt je om je doelen te bereiken en een betekenisvol leven te leiden?

Dit zijn vragen die in de afgelopen 30 jaar voor veel mensen steeds belangrijker zijn geworden. Het inzetten van begeleiding bij het vinden van antwoorden is daarbij steeds normaler geworden. Waar men vroeger voornamelijk bij zwaardere mentale problematiek de hulp van een professional (bijvoorbeeld een psycholoog) inschakelde, reikt men nu sneller uit naar mentale begeleiding in de bredere zin van het woord. Coaching en counselling zijn daarbij steeds populairder geworden, omdat ze goede en goed-toegankelijke hulp bieden bij het onderzoeken van vragen zoals hierboven gesteld. Niet door kant-en-klare antwoorden te geven, maar door mensen te begeleiden in hun eigen proces van inzicht, persoonlijke ontwikkeling en het doorbreken van patronen.

Om te begrijpen waar het vak vandaag staat, helpt het om terug te gaan naar de oorsprong.

Jaren 50: Carl Rogers, de grondlegger van de counselling

De basis van counselling ligt in het werk van Carl Rogers, die in de jaren vijftig een fundamenteel andere kijk introduceerde op begeleiden. In plaats van de expert die oplossingen aandraagt, zette hij de mens zelf centraal. Zijn overtuiging was dat ieder mens een aangeboren vermogen tot groei heeft, mits de juiste voorwaarden aanwezig zijn: empathie, echtheid en onvoorwaardelijke acceptatie.

In die tijd betekende dat vooral: ruimte geven. Gesprekken vonden plaats in een rustige setting waarin de begeleider vooral luisterde en de ander hielp om eigen gevoelens en gedachten te verkennen. Niet sturen, niet oplossen, maar aanwezig zijn. Het was een benadering die diep vertrouwen vroeg in het ontwikkelend vermogen van de mens.

Jaren 90: Coaching versus therapie

Vanaf de jaren tachtig en negentig begon coaching zich los te maken van deze therapeutische context en vond het zijn weg naar organisaties. Onder invloed van pioniers, zoals John Whitmore, kreeg coaching een meer doelgerichte en resultaatgerichte vorm. Gesprekken werden praktischer, korter en meer gericht op prestaties. Modellen zoals het GROW-model boden houvast, en coaching werd een instrument om effectiever te functioneren, bijvoorbeeld in leiderschap of communicatie.

De start van de ACC in 1996

Toen de ACC in 1996 van start ging, bevond het vak zich precies op dat kantelpunt. Coaching was in opkomst, maar de richting was nog niet vastomlijnd. Zou het vak zich ontwikkelen tot een verzameling technieken gericht op prestatie, of was er ruimte voor een diepere benadering van menselijke ontwikkeling?

Vanaf het begin koos de ACC bewust voor dat laatste. Geïnspireerd door de visie van Carl Rogers bleef de mens als geheel centraal staan. Ontwikkeling werd niet gezien als het behalen van doelen alleen, maar als een proces van bewustwording, waarin hoofd, hart en handelen met elkaar verbonden zijn. Waar veel coaching in die tijd sterk leunde op modellen en interventies, lag de nadruk bij de ACC op de kwaliteit van de ontmoeting.

In de jaren die hierop volgden groeide coaching uit tot een volwassen professie. Opleidingen professionaliseerden, het aantal coaches nam toe en het vakgebied verbreedde zich. Tegelijkertijd verschoof de aandacht binnen de professie: waar in de beginjaren technieken en methodes centraal stonden, kwam er steeds meer ruimte voor de ontwikkeling van de coach zelf. Gaandeweg werd namelijk duidelijk dat een coach met het belangrijkste instrument werkt dat er is: zichzelf.

Van doen naar zijn

Dit betekende een verschuiving van ‘doen’ naar ‘zijn’. Van het toepassen van modellen naar het ontwikkelen van aanwezigheid. Van adviseren naar het begeleiden van leer- en bewustwordingsprocessen. Daarmee kwam het vak in zekere zin weer dichter bij zijn oorsprong, bij de principes van Carl Rogers, waarin de kwaliteit van de relatie bepalend is voor echte verandering.

Ook de manier waarop we naar mensen kijken, veranderde. In de afgelopen decennia groeide het besef dat ontwikkeling niet alleen een mentaal proces is. Denken, voelen en lichaam zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. In een samenleving waarin veel nadruk ligt op presteren en analyseren, raken we soms het contact kwijt met intuïtie, gevoel en lichamelijke signalen. Moderne coaching en counselling maken steeds meer ruimte voor die bredere, integrale benadering.

Tegelijkertijd veranderde de wereld waarin we leven en werken ingrijpend. Loopbanen werden minder voorspelbaar, de druk om te blijven ontwikkelen nam toe en thema’s als stress, balans en zingeving kwamen nadrukkelijker op de voorgrond. Het coachvak verschoof met die vraagstukken mee. Waar het ooit vooral ging over beter functioneren, gaat het nu net zo goed over richting, betekenis en veerkracht.

De rode draad: de ruimte om volledig mens te zijn

Na 30 jaar ontwikkeling is één inzicht steeds duidelijker geworden: coaching en counselling draaien in de kern niet om technieken of modellen, maar om de ontmoeting tussen mensen. Om de ruimte waarin iemand zichzelf kan onderzoeken, ontwikkelen en opnieuw richting kan geven.

Dat lijkt dan ook de rode draad door de tijd: echte ontwikkeling ontstaat waar mensen de ruimte krijgen om volledig mens te zijn.

Precies daar ligt ook, al sinds 1996, het fundament van de ACC. De ACC kiest voor een combinatie van coaching, counselling en persoonlijke ontwikkeling: zowel het ontdekken van wie je bent en wat je belemmerende patronen zijn, als het werken aan het behalen van je doelen. We zijn al 30 jaar toegewijd aan dit fundament en kijken er naar uit om dit tenminste nog weer 30 jaar voort te mogen zetten!