Specialist Counsellor of Coach (SC)
Praktijktraining - Oefeningen
(Download het Praktijkboek.)

Brainstormen - Inleiding

Brainstormen is een gestructureerde manier om ideeën te genereren. Bij problemen, vraagstukken of uitdagingen, helpt brainstormen om (werkzame) oplossingen te verzinnen. Door te werken volgens gestructureerde regels kun je vaak tot verrassende en passende oplossingen komen. Je denkt eerst veel mogelijkheden uit en kiest vervolgens de beste. Brainstormen kun je alleen doen of in groepen.

Voor een counsellor / coach is het een noodzakelijk instrument. Tijdens opleidingen en trainingen van counsellors en coaches wordt het vaak even genoemd en gaat men ervanuit dat de studenten het automatisch kunnen. Niets is minder waar. Het is een aparte vaardigheid, die je doelgericht dient te leren en oefenen. Brainstormen is één manier om je creativiteit te verhogen, zodat je je cliënten, maar ook jezelf beter kunt helpen, ongeacht wat zich voordoet.

Ieder probleem is oplosbaar.

De beperking ligt in de benadering van het probleem en de oplossingen. Door goed te worden in het brainstormen, krijg je een grote voorsprong op collega’s die dat niet kunnen. Je kunt je cliënten beter helpen en je kunt je eigen praktijk laten floreren. Het is waar dat de ideeën van je cliënten zelf dienen te komen, maar als ze bij een counsellor of coach zitten die last heeft van aangeleerde hulpeloosheid, zullen ze hierdoor niet gestimuleerd worden. Je leert een bruisende bron van creatieve ideeën te zijn.

Bij brainstormen ga je eerst heel veel ideeën eruit flappen. Het maakt niet uit of ze werken of niet. Vaak blokkeert het denken en het oordelen juist het creatieve proces. Schakel dat dus uit, of omzeil het. Pas nadat je tientallen of honderden ideeën hebt verzameld ga je ze op hun bruikbaarheid toetsen en eventueel aanpassen. Als je het eerder doet, stagneert het creatieve proces.

1. Onderzoek grondig het probleem, de uitgangssituatie, de vraagstelling. Zonder goede diagnose is het zinloos om hiervoor oplossingen te bedenken. Vaak worden oplossingen bedacht voor iets wat niet het echte probleem is. Wees heel zeker van je zaak. Een juiste diagnose is de halve oplossing.
   
   
2. Leg de regels van het brainstormproces vast en zorg dat ieder zich hieraan houdt.
   
   
3. Stel doelen en grenzen. Bijvoorbeeld aantal ideeën, sessies, tijdsduur,...... en houd je hieraan.
   
   
4. Geen enkel idee is te dom: in ieder idee zit wel iets goeds, denk aan de positieve kanten van ieder idee. Freewheelen is goed. Hoe gekker het idee hoe beter. Leef je geheel uit. Treed buiten je oevers.
   
   
5. Wees relaxed, ideeën kun je niet afdwingen. Neem er de tijd voor, het is een creatief proces. Ontspan je tussen de sessies door. Sommige sessies kunnen minuten duren, andere dagen, weken of jaren.
   
   
6. Oordeel tijdens het brainstormen absoluut niet, dat komt later. Het gaat nu om een grote hoeveelheid ideeën die mogelijk kunnen helpen, of waar iets goeds in zit.
   
   
7. Genereer enthousiasme en zorg dat de groep een positieve houding heeft.
   
   
8. Bouw verder op de ideeën van een ander. Denk aan kruisbestuiving en combinaties. Geheel nieuwe ideeën zijn zeldzaam, (subtiele) veranderingen van bestaande ideeën kunnen de doorslag tot succes geven. Zoek naar combinaties en verbeteringen.
   
   
9. Kwantiteit (hoeveelheid) telt bij het brainstormen. Hoe meer ideeën hoe beter. Kwaliteit komt later. Perfectionisme is ongewenst. Het is prima als 99% van de ideeën niet bruikbaar is. Ze hebben je mogelijk wel geholpen om bij het bruikbare idee te komen en de jackpot te winnen.
   
   
10. Durf alles wat in je opkomt eruit te flappen. Het is fantasie en geen werkelijk doen. Er zijn geen regels, wetten of ethiek. Dat komt later bij het uitselecteren. Als het in je opkomt dat moord zou helpen om het probleem op te lossen, schrijf het op. In fantasie is het prima en het kan tot een wat subtielere oplossing leiden, zoals een troubleshooter aannemen. Schrijf werkelijk alles op.
    
    
11. Kijk naar dingen vanuit een verschillend perspectief. Denk buiten jezelf om. Einstein zei al: “Problemen kunnen nooit worden opgelost binnen het kader waarin die problemen gecreëerd zijn.” Verander van denkrichting en paradigma. Gebruik alles wat kan helpen, al je zintuigen, ervaringen, opleidingen, achtergronden, kennis. Bezie de aarde vanaf mars met een telescoop.
    
    
12. Gebruikt triggers. Ga door, ook al kom je even niet op nieuwe ideeën. Verander van techniek of doe eerst wat oefeningen.

Vergroten, verkleinen, vermenigvuldigen, herschikken, omdraaien, combineren, veranderen, substitueren, andere dingen gebruiken, maak het op maat, haal de ongewenste punten uit bijna goede oplossingen.

Brainstormen - Oefeningen

Bij deze oefening hebben we het probleem en het doel al vastgesteld. We gaan ons vandaag uitsluitend bezighouden met punt 3: het genereren van ideeën. De ideeën aanpassen, het filteren van de ideeën, en een actieplan opstellen doen we als huiswerk.

Het probleem is in eerste instantie: “Ik heb nauwelijks cliënten.” Het doel is: “Ik heb veel cliënten.” Dat zou je nog kunnen specificeren, maar we laten het voor deze oefening heel algemeen, omdat ieders situatie anders is. Hieruit volgt het onderwerp waar we over kunnen brainstormen:



Hierdoor zie je de uitdaging en de oplossingen vanuit een wijder perspectief. Het counsel- of coachgesprek wordt een product en het gaat niet om cliënten maar om mensen die iets kopen.


We hebben 10 rondes van 10 minuten, waarin we alle methoden oefenen. We oefenen in verschillende groepen. Na iedere ronde gaat de groep uit elkaar, ontspannen we 5 minuten en vormen we een nieuwe groep. Per groep schrijft 1 persoon de ideeën leesbaar op. Na iedere ronde krijgt de workshopgever de losse vellen met ideeën. Die worden voor ronde 10 en 11 gebruikt. Aan het eind van de dag brengen we de honderden ideeën bij elkaar en zet 1 persoon ze thuis op een rijtje in een Word.doc die hij of zij aan ieder van ons mailt. Dat document gebruiken we later weer.

Er zijn vele methoden om te brainstormen. We geven je er nu 11 + 2. (MindMappen en een Virtueel Droomlab zijn ook hele goede methoden, maar die vergen meer tijd en ervaring.) Je kunt alle methoden aanpassen of er diverse bij verzinnen. Sommige zullen je beter liggen dan andere. Het hangt ook van het probleem af welke methode het geschiktste is. Vandaag gaan we er 10 gebruiken. Iedere methode gebruiken we 10 minuten. Daarna hebben we 5 minuten pauze voor we geheel verfrist aan de volgende sessie beginnen. De 10 technieken laten we los op de ene uitdaging. De

Deze oefeningen kun je thuis doen: