MENNO PRINS - Er bestaat zowel positieve als negatieve stress. Zonder spanning kan geen mens bestaan! Denk maar aan spierspanning: wie zijn beenspieren niet kan spannen, kan niet staan, en zeker niet lopen.

En veel mensen hebben ook een zekere hoeveelheid spanning nodig om tot daden over te kunnen gaan. Spanning kan zelfs prettig zijn en daarom zoeken we het vaak op. Voorbeelden: een spannende film; bijwonen van een wedstrijd (hoe spannender hoe beter); bergbeklimmen enzovoorts. Onder druk komen mensen soms tot topprestaties. Het werk moet af: tijddruk. Wanneer het gevaar dreigt dat een mens teveel onder spanning komt te staan, dan treden er automatisch afweerme- chanismen in werking. Deze afweermechanismen kunnen ons veel ellende besparen. Zo voorkomt het afweermechanisme vrees dat we ons in gevaar begeven.

Let op: zowel positieve stress als negatieve stress kan onze veiligheid in gevaar brengen, schade toebrengen aan onze gezondheid, of ons welbevinden doen afnemen wanneer de gevolgen het doel voorbij- schieten of wanneer er sprake is van teveel stress.


Een aantal oorzaken van stress:
bedreigingen - beoordeeld worden - beschuldigingen - breken van een belofte - communicatie- stoornissen - conflicten - criminaliteit - eenzaamheid - examens - feestdagen - gebrek - gestoord worden in bezigheden - gezinsuitbreiding - hitte - lawaai  - minderwaardigheidsgevoelens - negatief zelfbeeld - niet aan gestelde eisen kunnen voldoen - onbegrip - onbereikbare idealen - onduidelijk- heden - ongewenste intimiteiten - ontevredenheid - ontslag - onverantwoordelijk gedrag - onverwacht bezoek - onverwerkte gebeurtenissen en trauma’s - onvrede - onzekerheid - ouder worden - overlijden van een dierbaar persoon - overtredingen - over-verantwoordelijkheid - pech - perfectionisme - plotseling geluk hebben - ruzie - scheiding - schulden - schuldgevoelens  - slachtoffer zijn -  slechte organisatie - sleur - studeren - succes - tegenstrijdigheden - tijdgebrek - uitzichtloosheid - uitblijven  van resultaten  - vakantie - vals of vertekend Godsbeeld - verlies - veranderingen - vergeleken worden - verhuizen - verliefdheid - vervloekingen - verwensingen - volgen van een dieet - wettisisme - ziekte of letsel -  Deze lijst kan eindeloos uitgebreid worden..........
 

Symptomen van stress

• Lichamelijke verschijnselen: hoofdpijn, transpireren, beven, slechter zien, hyperventilatie, motorische onrust, spijsverteringsstoornissen, verlies van eetlust of juist overmatig eten, hartklachten, rugklachten, spierverkramping, spierslapte, misselijkheid, benauwdheid, duizeligheid, impotentie, anorgasmie enzovoorts.
• Psychische verschijnselen:vermoeidheid, onzekerheid, slaapstoornissen, angstgevoelens, depressie, lusteloosheid, concentratieproblemen, prikkelbaarheid, vergeetachtigheid, verlies van interessen, boosheid, agressie enzovoorts.
• Sociale verschijnselen: communicatiestoornissen, relatieproblemen, isolatie, arbeidsverzuim, verlies van saamhorigheidsgevoel en verantwoordelijkheid, enzovoorts.

Let op: niet iedereen krijgt te maken met dezelfde verschijnselen. 

Gevolgen van stress

• Lichamelijke gevolgen: algemene weerstandsvermindering en verhoogde vatbaarheid voor infecties, spierverstijving en -verkramping krachtverlies, functievermindering, overgevoeligheid voor prikkels of juist vermindering van prikkelgevoeligheid, diarree, verstopping, darmkrampen, vermagering of juist dikker worden, stotteren, conditieverlies, verminderde vruchtbaarheid, enzovoorts.
• Psychische gevolgen: afhankelijkheid van medicijnen, alcohol of drugs, perfectionisme, gokken, dwangmatig handelen, fobieën, verlies van gevoel van eigenwaarde, zelfmoordgedrag , zelfverwaarlozing, en ga zo maar door.
• Sociale gevolgen: arbeidsongeschiktheid, echtscheiding, financiële problemen, productiviteitsverlies, ziekteverzuim, verslaving enzovoorts. 

Let op: stressverschijnselen en -gevolgen overlappen elkaar!

Weten hoe het eigen lichaam aanvoelt 
Een lichaam in ontspannen rust voelt anders aan dan een lijf dat onder spanning staat. En het functioneert ook anders! Een paar voorbeelden:

Onbalans kan onder meer leiden tot: 

• Op het vlak van de NATUUR: vervreemding; sentimentaliteit; vermenselijken van de natuur, roofbouw; bio-industrie etc. 
• Op het vlak van het LICHAAM: vrees voor veroudering; overdreven aandacht voor het uiterlijk; seksuele prestatiedrang; verwaarlozing; roofbouw; vervreemding van eigen lijf;
• Op het vlak van het GEVOEL: overgevoeligheid; labiliteit; theatraal gedrag; ongevoeligheid; onbewogenheid; kilheid.
• Op VERSTANDELIJK vlak: alles willen beredeneren; piekeren; intellectualisme; sluwheid; onbezonnenheid; vooroordelen; domheid.
• Op SOCIAAL vlak: bemoeizucht; nationalisme; collectivisme; verzorgingsdrang; ontwijken; verantwoordelijkheden; individualisme; eenzaamheid.
• Op SPIRITUEEL vlak: zweverigheid, occultisme (in welke vorm ook), dweperigheid, wettisisme; depressiviteit door gevoel geen vergeving te zullen ontvangen; trots. 

Een vicieuze cirkel
De gevolgen van overmatige stress veroorzaken zelf ook stress! Daardoor kunnen aanvankelijk “kleine” problemen, al naar gelang de stressgevoeligheid van de persoon, uitgroeien tot schier onoverkomelijke BERGEN. Vergelijk: de “Mexicaanse hond”  = het steeds luider wordende rond jengelen van geluid door de combinatie van een openstaande microfoon en luidsprekers.


Draaglast en draagkracht
Geen twee mensen zijn gelijk. Zo kan de een ook meer en langduriger stress verdragen als de ander. Of iemand last heeft of krijgt van stress, hangt af van:
 
de te dragen last en de <---> persoonlijke draagkracht:

Stresspreventie en stressmanagement
Stresspreventie wil een teveel aan stress voorkomen. Stressmanagement beoogt leiding of sturing te geven aan aanwezige stress, inclusief de stress die haar wortels heeft in het verleden of de toekomst (want ook dat is mogelijk!). Dit kan onder meer door:

• bepaalde stressoorzaken uit de weg te gaan (situaties, taken, gewoonten vermijden)
• grenzen te trekken en deze niet te overschrijden (matigen, “nee” zeggen)
• voorzorgsmaatregelen te nemen (voorbereiden, wapenen)
• afspraken te maken over plaats, tijd, omstandigheden (plannen)
• vooruit te zien (anticiperen, zorgen voor oriëntatiepunten)
• voor voldoende rustmomenten te zorgen (slaap, ontspanning, afleiding, pauzes)
• de persoonlijke (over)gevoeligheid voor bepaalde stressoorzaken weg te nemen of te verminderen (vorming, therapie)
• stressoorzaken, -verschijnselen en -gevolgen tijdig te herkennen (scholing, training)
• het weerstandsvermogen te vergroten (oefening, kennis en vaardigheden aanleren)
• te zorgen voor “bliksemafleiders” en opvangmogelijkheden (vertrouwenspersoon, collegiaal of sociaal  netwerk)
• de omstandigheden waar mogelijk aan te passen (verplaatsen, verzetten, weggaan, proces wijzigen of stoppen, personen erbij halen of verzoeken weg te gaan etc.)