Niet elke klacht hoort in de GGZ: waarom coaching een onmisbare schakel is

7 januari 2026

De druk op de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) staat al geruime tijd onder spanning. Wachttijden lopen op, professionals ervaren hoge werkdruk en cliënten moeten soms maanden wachten op passende hulp. Een belangrijke oorzaak hiervan is dat steeds meer mensen met lichte tot matige mentale klachten in de GGZ terechtkomen, terwijl deze klachten vaak beter en sneller op andere plekken kunnen worden opgepakt. Dat blijkt ook uit een recent artikel op NU.nl, gebaseerd op inzichten van branchevereniging De Nederlandse ggz.

Als opleidingsinstituut voor coaches en counsellors herkennen wij deze ontwikkeling sterk. Niet alleen omdat zij de GGZ onder druk zet, maar vooral omdat zij laat zien hoeveel behoefte er is aan laagdrempelige, preventieve en mensgerichte begeleiding. Coaching en counselling kunnen hierin een cruciale rol spelen.

De GGZ als ‘eerste halte’

Volgens De Nederlandse ggz komt de GGZ steeds vaker in beeld als eerste aanspreekpunt voor mensen met klachten als stress, somberheid, slaapproblemen, eenzaamheid of prestatiedruk. Deze klachten zijn begrijpelijk in een samenleving waarin de lat hoog ligt, sociale netwerken kleiner worden en het leven steeds sneller lijkt te gaan. Toch vereisen zij lang niet altijd specialistische geestelijke gezondheidszorg.

GGZ-instelling Arkin benadrukt in het artikel het belang van snelle en passende ondersteuning, liefst zo vroeg mogelijk. Hoe eerder problemen worden gesignaleerd en begeleid, hoe beter ze vaak behandelbaar zijn. Tegelijkertijd geeft dit ook aan dat niet iedere hulpvraag een behandeltraject in de GGZ hoeft te zijn. Soms is begeleiding, reflectie en praktische ondersteuning voldoende om iemand weer in balans te brengen.

Preventie en vroegtijdige ondersteuning

In het maatschappelijke debat wordt vaak gekeken naar scholen, universiteiten en werkgevers als plekken waar preventie kan plaatsvinden. Denk aan lessen over mentale gezondheid, inloopspreekuren of anonieme online ondersteuning. Dat zijn waardevolle initiatieven. Tegelijkertijd zien wij als opleidingsinstituut dat de rol van individuele coaches en counsellors hierin minstens zo belangrijk is.

Niet iedereen zoekt hulp via school of werk. Veel mensen lopen rond met vragen of klachten die zij liever één-op-één bespreken, buiten hun directe omgeving. Een zelfstandig coach of counsellor kan dan een veilige, toegankelijke en vertrouwelijke plek bieden. Juist deze professionals kunnen helpen om klachten te verhelderen, patronen te herkennen en samen te onderzoeken wat iemand nodig heeft.

Onderliggende oorzaken in beeld brengen

Een belangrijk punt dat ook door GGZ-instelling Dimence wordt benoemd, is dat psychische klachten vaak samenhangen met onderliggende problemen. Schulden, relationele spanningen, werkdruk, verlies of zingevingsvragen kunnen zich uiten in depressieve of angstklachten. Wanneer alleen de symptomen worden behandeld, zonder aandacht voor de context, bestaat het risico dat de kern van het probleem niet wordt aangepakt.

Coaches en counsellors zijn getraind om breed te kijken. Coaches onderzoeken samen met de cliënt wat er speelt in het leven als geheel. Door middel van verkennende gesprekken, gerichte vragen en praktische oefeningen ontstaat inzicht en ruimte voor verandering. In veel gevallen nemen psychische klachten hierdoor af, soms zelfs zodanig dat verdere zorg niet nodig is.

Veerkracht versterken in plaats van medicaliseren

Een ander belangrijk thema uit het artikel is veerkracht. Arkin merkt op dat mensen tegenslagen die bij het leven horen steeds moeilijker verdragen. Verdriet, teleurstelling, stress of rouw worden sneller als problematisch ervaren, terwijl zij ook onderdeel zijn van het mens-zijn. Dit betekent niet dat mensen er alleen voor moeten staan, maar wel dat begeleiding soms meer gericht mag zijn op leren omgaan met deze ervaringen, in plaats van ze direct te medicaliseren.

Coaching en counselling sluiten hier naadloos op aan. Ze helpen mensen vaardigheden te ontwikkelen zoals zelfreflectie, emotieregulatie, grenzen stellen en het versterken van sociale relaties. Ook aandacht voor leefstijl – zoals beweging, slaap en balans tussen inspanning en ontspanning – speelt hierin een rol. Dit draagt bij aan duurzame mentale gezondheid en voorkomt dat lichte klachten verergeren.

De rol van opleiding en professionaliteit

Belangrijk is daarbij dat coaches en counsellors goed zijn opgeleid. Werken met mensen en hun mentale welzijn vraagt om kennis, ethiek en zelfreflectie. In onze Coaching en Counselling opleidingen leiden wij professionals op die deze verantwoordelijkheid serieus nemen.

De opleidingen bieden een stevige basis in gesprekstechnieken, psychologie, coaching en counsellingvaardigheden. Studenten leren niet alleen hoe zij begeleiden, maar ook wanneer het belangrijk is om door te verwijzen. Zo dragen goed opgeleide coaches bij aan een gezond zorglandschap, waarin samenwerking en duidelijke grenzen centraal staan.

Coaching als schakel in het zorglandschap

Coaches en counsellors vervangen de GGZ niet, en dat hoeft ook niet. Hun kracht ligt juist in het complementair werken aan andere vormen van zorg. Zij vormen een belangrijke schakel tussen zelfredzaamheid, informele steun en specialistische behandeling. Door mensen vroegtijdig te begeleiden, kunnen zij de druk op de GGZ verminderen en tegelijk de kwaliteit van ondersteuning verhogen.

Daarnaast dragen coaches bij aan het vergroten van bewustzijn: mensen leren dat er meer mogelijkheden zijn dan alleen “ermee blijven lopen” of “naar de GGZ gaan”. Soms is een gesprek met een coach, een cursus of deelname aan een groep al voldoende om weer perspectief te ervaren.

Investeren in de toekomst van mentale gezondheid

Als opleidingsinstituut geloven wij dat de toekomst van mentale gezondheid ligt in een brede benadering: preventie, vroegsignalering, laagdrempelige begeleiding én specialistische zorg waar nodig. Door te investeren in de opleiding van coaches en counsellors investeren we in veerkrachtige mensen en een beter toegankelijk zorgsysteem.

Niet elke klacht hoort in de GGZ. Maar elke hulpvraag verdient aandacht, serieus genomen te worden en passende ondersteuning. Goed opgeleide coaches en counsellors kunnen daarin het verschil maken – vandaag én in de toekomst.